Van storing naar strategie: voorbereid zijn op een black-out
Published on 10th July 2026
Afgelopen zondag schakelde Enexis in de regio Tilburg bewust de stroom af voor circa 18.000 huishoudens en bedrijven. Niet door een technische storing. Niet door een ongeluk. Maar als bewuste beslissing van de netbeheerder, genomen in een regelkamer in Weert, op basis van meetgegevens die aangaven dat overbelasting dreigde.
Inmiddels weten we dat die meetgegevens fout waren. Bij onderhoudswerkzaamheden aan station Tilburg Zuid waren de meetinstellingen per ongeluk gewijzigd. Een meter gaf een belasting door die vijf keer hoger lag dan werkelijkheid. Het net was niet overbelast. De afsluiting was onnodig.
Enexis erkent de fout en kondigt onderzoek aan. De woordvoerder zegt 'gigantisch te balen'. De reactie is begrijpelijk. Maar ze mist de structurele vraag die deze casus stelt.
De werkelijke vraag is niet of Enexis er goed aan deed te handelen op basis van de informatie die op dat moment beschikbaar was. Dat deed het. De werkelijke vraag is: wat is uw positie als uw bedrijf of instelling het volgende doelwit is van zo'n ingreep: terecht of ten onrechte?
Storingen worden structureel, niet incidenteel
De Tilburg-casus staat niet op zichzelf. Enexis heeft 22 kritieke netdelen in zijn gebied, waarvan in zeven afgelopen winter al sprake was van daadwerkelijke overbelasting: in regio's rondom Eindhoven, Helmond, Den Bosch, Tilburg en Oss. Op maandag, één dag na Tilburg, moest Enexis in Dieden bij Oss bijna honderd huishoudens afschakelen vanwege overbelasting die wél reëel was.
Per 1 juli 2026 worden de regels voor nieuwe aansluitingen in congestiegebieden aangescherpt. Maar voor afschakelen, de spiegelbeeldige situatie, bestaat geen equivalent kader. Er is geen wettelijk verificatieprotocol. Er is geen prioriteringsvolgorde die bepaalt wie als eerste wordt afgesloten. Er is geen onafhankelijk toezicht op de besluitvorming in de regelkamer.
Dit is geen kritiek op Enexis. Het is een constatering over de staat van het Nederlandse net en het regelgevend kader: beide zijn niet toegerust op een wereld waarin bewuste afschakeling een structureel instrument wordt.
Wat betekent dit voor uw organisatie?
Wij zien bij cliënten in de industrie, bij projectontwikkelaars en bij gemeenten dat de volgende vragen onbeantwoord zijn:
- Contractueel: dekt uw overmachtsclausule een afschakeling door de netbeheerder? Niet elke standaardclausule doet dat.
- Aansprakelijkheid: heeft u schade geleden door de Tilburg-afsluiting? De meetfout is intern bij Enexis, dat verandert de aansprakelijkheidsanalyse fundamenteel ten opzichte van een gewone storing.
- Continuïteit: uw businesscontinuïteitsplan veronderstelt waarschijnlijk dat een uitval een technisch incident is. Bent u voorbereid op een afschakeling die u niet vooraf werd gemeld?
- Regelgeving: als u een aangewezen kritieke entiteit bent of wordt onder de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten, die naar verwachting in Q2 2026 in werking treedt, heeft u een wettelijke verplichting om ook dit type scenario in uw risicoanalyse op te nemen.
Wat Osborne Clarke doet
Wij hebben ons Energy & Energy Transition-team de afgelopen maanden specifiek gericht op blackout-resilience als juridisch en regulatoir thema; ver voordat Tilburg het nieuws haalde. Aanleiding was het ENTSO-E eindrapport van maart 2026 over het Iberisch blackout van 28 april 2025: de grootste netuitval in Europa in twintig jaar. De lessen van dat rapport, over ontoereikende grid-forming capability, gebrekkige monitoring en cascade-effecten, zijn structureel relevant voor het Nederlandse net.
Wij adviseren cliënten over:
- Juridische structurering van eilandmodus-installaties - zodat uw bedrijf of gebiedsontwikkeling bij een uitval zelfstandig door kan draaien
- Contractreview: overmacht, SLA-bepalingen, en aansprakelijkheid bij bewuste en onvrijwillige netonderbrekingen
- Regulatoire compliance: Energiewet 2026, Wet weerbaarheid kritieke entiteiten, NIS2/Cyberbeveiligingswet
- EPC-contracten voor BESS en grid-forming converters - de technische ruggengraat van echte leveringszekerheid
