Tech, Media and Comms

Nowa rzeczywistość e-commerce w Polsce w 2023 roku

Opublikowano 10th sty 2023

Przedsiębiorstwa i konsumenci w Polsce będą musieli dostosować się do implementacji trzech nowych unijnych aktów prawnych

DT_mobile-touch

Nowy rok przyniósł szereg zmian dla podmiotów związanych z branżą e-commerce oraz konsumentów w Polsce. Nowe regulacje implementujące dyrektywy weszły w życie 1 stycznia 2023 roku.

Nowe przepisy znacząco wpłyną na dotychczasową działalność wielu przedsiębiorców, w szczególności, jeśli działają oni w branży e-commerce. Jednak ze zmianami powinny zapoznać się również, m.in.: agencje marketingowe, marketerzy czy zwykli konsumenci.

Prace nad długo oczekiwaną implementacją tych dyrektyw w Polsce nabrały tempa pod koniec 2022 roku i objęły Dyrektywę 2019/2161 dotyczącą lepszego egzekwowania i unowocześnienia unijnych przepisów dotyczących ochrony konsumenta, inaczej Dyrektywę Omnibus; Dyrektywę 2019/771 w sprawie niektórych aspektów umów sprzedaży towarów, inaczej Dyrektywę Towarową, oraz Dyrektywę 2019/770 w sprawie niektórych aspektów umów o dostarczanie treści cyfrowych i usług cyfrowych, inaczej Dyrektywę Cyfrową.

Wskazane regulacje podyktowane są w dużej mierze chęcią zabezpieczenia interesów konsumentów w związku z rozwojem nowoczesnych technologii i cyfryzacją gospodarki przekładającą się na możliwość dotarcia do szerokiego grona klientów i zaoferowania im nowych, coraz bardziej skomplikowanych usług czy produktów.

Dyrektywa Omnibus

Dyrektywa Omnibus wprowadza szereg obowiązków informacyjnych dla przedsiębiorców odnośnie promocji i obniżek, autentyczności opinii konsumentów, plasowania produktów w ramach wyników wyszukiwania, informowania o statusie przedsiębiorcy oraz indywidualnego dostosowywania ceny na podstawie zautomatyzowanego podejmowania decyzji. Odnosi się ona również do kwestii funkcjonalności i interoperacyjności towarów z elementami cyfrowymi, treści cyfrowych lub usług cyfrowych.

Dyrektywa Omnibus zakazuje wprowadzania na rynek towarów o podwójnej jakości (dual quality). Przewiduje zakaz nabywania biletów na imprezy kulturalne lub sportowe z wykorzystaniem oprogramowania pozwalającego obchodzić środki techniczne lub przekraczać limity techniczne nałożone przez pierwotnego sprzedawcę w celu odsprzedaży konsumentom, np. za pośrednictwem botów.

Jeszcze dwie dyrektywy

Dyrektywa Towarowa i Dyrektywa Cyfrowa wprowadzają zmiany w zakresie rękojmi i gwarancji konsumenckiej, pojęcie towaru z elementami cyfrowymi oraz usługi cyfrowej oraz regulacje odnośnie  nowej kategorii umów, tj. umów o dostarczanie treści cyfrowych i usług cyfrowych. Ponadto nowe przepisy uregulują także umowy opłacone danymi osobowymi.

Obowiązki przedsiębiorców

Wejście w życie przepisów implementujących te dyrektywy wiąże się z szeregiem obowiązków dla przedsiębiorców, które należy terminowo spełnić, żeby nie narazić się na karę finansową. Zaznaczyć należy, że przykładowo przez źle sformułowany regulamin właściciele sklepów e-commerce mogą stracić nawet 10% przychodów za ubiegły rok. Jednocześnie czas na wdrożenie zmian w organizacjach jest stosunkowo krótki, jeśli wziąć pod uwagę, że dostosowania wymagają nie tylko dokumenty wewnętrzne, ale odpowiednio zmodyfikowane muszą zostać również same procesy sprzedażowe, w tym marketingowe, a także sposoby komunikacji z klientami. Jest to szczególnie istotne z perspektywy budowania wizerunku marki. Obecnie szeroko dyskutowane są przypadki stron sklepów internetowych, na których ujawnione zostały fałszywe promocje, w których cena obniżona była w rzeczywistości wyższa od regularnej.

Kroki podjęte przez UOKiK

Warto przy tym zauważyć, że Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) coraz intensywniej śledzi to, co aktualnie dzieje się w sieci, świadczą o tym m.in. ostatnie kary za fałszywe opinie w Internecie. UOKiK zdążył już ukarać dwie spółki za handel nieprawdziwymi recenzjami i ocenami. Prezes UOKiK wskazał: "Publikowanie w Internecie fałszywych opinii to szczególnie naganne zjawisko. W ten sposób konsumenci wprowadzani są w błąd, a ich decyzje zakupowe ulegają zniekształceniu. To także nie fair wobec konkurencji – uczciwych przedsiębiorców, którzy nie kupują ocen, przez co mogą być np. słabiej pozycjonowani w wyszukiwarkach internetowych."

Pod lupą UOKiK znalazły się również popularne serwisy internetowe, na których sprawdzano oznaczanie treści reklamowych. Zarzuty zostały postawione dwóm spółkom, które mogą ponieść kartę w wysokości do 10% obrotu. UOKiK prowadzi także postępowania wyjaśniające w przypadku dwóch innych podmiotów. Organ nadzorczy przeanalizował również praktyki jednej z najpopularniejszych polskich platform handlu internetowego pod kątem ochrony konkurencji, jak i konsumentów. Pierwsza z wydanych decyzji dotyczyła nadużywania pozycji dominującej wobec innych przedsiębiorców, druga stosowania klauzul abuzywnych w umowach z konsumentami.

Komentarz Osborne Clarke

Co więcej, także Komisja Europejska intensywnie działa w tym zakresie. Obecnie prowadzone są konsultacje publiczne odnośnie tego czy obowiązujące akty prawne zapewniają wystarczającą ochronę konsumentów w środowisku cyfrowym.

Ocena adekwatności unijnego prawa ochrony konsumentów w zakresie sprawiedliwości cyfrowej obejmuje takie aspekty jak m.in.: podatność konsumentów na wykorzystanie tzw. dark patterns, praktyki personalizacji, marketing rekomendacyjny, w tym w szczególności influencer marketing, możliwości rozwiązywania umów (w niektórych jurysdykcjach funkcjonuje tzw. cancellation button, który znacząco ułatwia konsumentowi ten proces), umowy o świadczenie usług w ramach abonamentu, marketing przedmiotów wirtualnych - przykładowo tzw. skórek (skinów) w grach komputerowych oraz uzależniające korzystanie z produktów cyfrowych.

Istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że krajowe urzędy ochrony konkurencji i konsumentów w dalszym ciągu będą przyglądać się działaniom przedsiębiorców internetowych, dlatego też nie można przejść obojętnie wobec nadchodzących zmian.

Udostępnij
Interested in hearing more from Osborne Clarke?

* This article is current as of the date of its publication and does not necessarily reflect the present state of the law or relevant regulation.

Interested in hearing more from Osborne Clarke?